İŞKUR’un DABIS sistemi bu soruya resmî bir cevap veriyor — ama veriyi tek tek üniversite, tek tek bölüm seçerek okumak zorunda bırakıyor. Biz sistemin tamamını topladık: 181 üniversite, 123 bölüm–puan türü kombinasyonu, 15 gösterge, 822.685 kayıt. Sonra hepsini tek bir karşılaştırılabilir tabloya dönüştürdük.

Bu yazı o tablonun özeti.

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? Kaynak: İŞKUR DABIS Üniversite/Bölüm Profili verisi. Mezunların istihdam durumu, ilk iş ücret dağılımı, işte kalma süresi, niteliğine uygun işte çalışma oranı gibi 15 göstergeyi içeriyor. Sıralamayı nasıl kurduğumuzu, hangi göstergeyi neden dışarıda bıraktığımızı metodoloji sayfasında adım adım anlattık.

Ne ölçtük?

11 göstergeyi altı temaya topladık. Her tema, mezunun kariyerinin farklı bir yüzüne bakıyor:

Üç gösterge bilerek sıralamaya girmedi: kamuda çalışma, akademide çalışma ve girişimcilik oranı. Bunlar “iyi” ya da “kötü” değil, profil göstergeleri — kamuya çok mezun gönderen bir üniversite ne iyi ne kötüdür, sadece farklıdır. Onları ayrı bir yazıda ele alıyoruz.

Sıralama değil, kademe

Tek bir “1’den 177’ye” listesi vermek veriye haksızlık olur. 43. ile 51. sıra arasındaki fark ölçüm hatası kadar; onları farklı yerlere koymak yanıltıcı.

Bu yüzden üniversiteleri 10 kademeye ayırdık. Aynı kademedeki üniversiteler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yok — sıralamaları değil, kademeleri karşılaştırın.

İlk 30 üniversite

Sıra sütunu ortalama sıralamayı, kademe sütunu ise gerçek ayrımı gösteriyor. Kademeye bakın, sıraya değil.

“Program” sütunu, o üniversitenin kaç bölümünde karşılaştırılabilir veri olduğunu gösteriyor. 9 programı olan bir üniversitenin skoru, 83 programı olanınkinden daha oynak — az programlı üniversitelerde kademe aralığı bilerek geniş tutuldu.

Tabloda dikkat çeken üç şey

1. İlk üç sırada vakıf üniversitesi yok, ilk 30’da yarı yarıya

Kademe 1’in tamamı devlet: ODTÜ, Galatasaray, Boğaziçi. Ama listeyi 30’a uzattığınızda tablo 15 devlet – 15 vakıf. Türkiye’de 119 devlet, 58 vakıf üniversitesi sıralandığını düşünürsek bu, vakıf üniversitelerinin üst sıralarda oransal olarak fazla temsil edildiği anlamına geliyor. Nedenini ayrı bir yazıda ayrıntılı inceledik — ve cevap “vakıflar daha iyi” kadar basit değil.

2. Bilinen isimlerin dışında sürprizler var

Piri Reis (15), İstanbul 29 Mayıs (14), MEF (18), Çankaya (24) — taban puan sıralamalarında bu kadar yukarıda görmeye alışık olmadığımız üniversiteler. Ortak özellikleri: az sayıda, odaklı program. Denizcilik (Piri Reis) ya da mühendislik–işletme ağırlıklı küçük kadrolarda mezun çıktısı yoğunlaşıyor.

3. En üstteki üniversitelerin istihdam oranı düşük

Tablonun en tuhaf tarafı bu. Boğaziçi’nin bölümlerinin %90’ında istihdam oranı Türkiye ortalamasının altında. Koç ve Sabancı’da da durum aynı. Ama aynı üniversiteler ücrette zirvede.

Bu bir çelişki değil, ölçümün tanımıyla ilgili bir durum — ve tercih yaparken bilinmesi gereken en kritik detay. Ayrı bir yazıda açıkladık.

Tercih listesi yaparken

• Kademeyi kullanın, sırayı değil. 12. sıradaki üniversite ile 17. sıradaki arasında pratik fark yok; ikisi de kademe 3.
• Üniversite sıralaması tercih listesi yapmaz. Bu tablo bir üniversitenin ortalama mezun çıktısını gösteriyor. Siz ortalamaya değil, tek bir bölüme gireceksiniz. Bölüm bazlı tablolara mutlaka bakın — aynı bölümde üniversiteler arası fark bazen bölümler arası farktan büyük.
• Şehir, burs, kontenjan gibi faktörler bu tabloda yok. Bu veri tek başına karar vermek için değil, kararınızı test etmek için.
• Listenizi kurarken Tercih Robotu‘nu kullanıp, çıkan listedeki üniversiteleri bu tabloyla kontrol edin.

Bu veriyi nasıl okumalı? Yıl belirsiz. Verinin içinde tarih alanı yok. Yalnızca istihdam oranının 2024’ü ölçtüğü biliniyor; diğer göstergeler “mezuniyet sonrası ilk iş” ya da “kariyer boyunca” ölçümleri. Yani bu bir “2026 tablosu” değil, son yıllardaki mezun kohortlarının birikmiş fotoğrafı. Kaç mezun üzerinden hesaplandığı bilinmiyor. 20 mezunlu bir bölümün %90’ı ile 2.000 mezunlu bir bölümün %90’ı aynı güvenilirlikte değil. Bu yüzden az programlı üniversitelerin kademe aralığını geniş bıraktık. Ölçtüğümüz şey mezun çıktısı, eğitim kalitesi değil. Bir üniversitenin mezunlarının iyi iş bulması eğitiminin iyiliğinden de olabilir, sadece iyi öğrenci aldığından da. Veri bu ikisini ayırmıyor — hiçbir mezun verisi ayırmaz.

Seride sıradaki yazılar:

• Bölüm mü, üniversite mi? Veri ikisini de tartıyor
• Türkiye’nin en iyi üniversitelerinin istihdam oranı neden düşük?
• Vakıf üniversiteleri gerçekten daha mı iyi?
• Aynı bölüm, farklı üniversite: ilk maaş makası
• İş garantisi mi, yüksek maaş mı?
• Metodoloji: bu sıralamayı nasıl hazırladık

Mezunlar ne oldu? 177 üniversitenin kariyer karnesi yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Herkesin bir cevabı var, ama bugüne kadar kimse ölçemiyordu. İŞKUR’un mezun verisi ölçmemizi sağlıyor. En az 30 üniversitede açılan 100 bölüm–puan türü kombinasyonunu aldık ve şu soruyu sorduk: mezunun ilk maaşındaki farkın ne kadarı hangi bölümü okuduğundan, ne kadarı hangi üniversitede okuduğundan kaynaklanıyor?

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? İŞKUR DABIS mezun verisi. Ücret rakamları İŞKUR’un ücret bantlarından hesaplanan beklenen ilk iş ücreti — gerçek maaş bordrosu değil, tahmin. Detay: metodoloji.

Cevap: ücrette bölüm, iş bulmada üniversite

İki temel göstergede varyansı ayrıştırdık. Sonuç net biçimde farklı:

Nasıl okumalı:

• Ne kazanacağınızı çoğunlukla bölümünüz belirliyor. Ücret farkının üçte ikisi bölümden geliyor. Tıp mezunuyla Çocuk Gelişimi mezunu arasındaki uçurumu hiçbir üniversite kapatmıyor.
• İş bulup bulamayacağınızı ise yarı yarıya üniversite belirliyor. İstihdamda bölüm ve üniversite neredeyse eşit ağırlıkta. Aynı bölümde okul değiştirmek, iş bulma ihtimalinizi bölüm değiştirmek kadar değiştirebiliyor.

Yani klasik soruya cevap: “Ne kadar kazanırım?” diye soruyorsanız bölüm, “İş bulabilir miyim?” diye soruyorsanız üniversite daha çok konuşuyor.

Ama bu ortalama — asıl mesele hangi bölümde olduğunuz

Ortalamanın altında çok daha kullanışlı bir gerçek var: bazı bölümlerde üniversite neredeyse hiç fark etmiyor, bazılarında her şeyi belirliyor.

Aşağıdaki tablolarda “makas”, o bölümü okuyan öğrencinin üniversiteye göre karşılaşabileceği ücret farkını gösteriyor. (Uç değerlerden etkilenmemek için en üstteki ve en alttaki %10 dışarıda bırakıldı.)

Üniversitenin en çok fark ettiği bölümler

Bu bölümlerde üniversite tercihi, bölüm tercihi kadar önemli. Bilgisayar Mühendisliği okumaya karar verdiyseniz iş bitmedi — hangi Bilgisayar Mühendisliği sorusunun cevabı ilk maaşınızda 36.000 ₺’lik bir bant yaratıyor.

Üniversitenin en az fark ettiği bölümler

Tıp bu listenin başında olması tesadüf değil. 81 üniversitenin tamamında beklenen ilk iş ücreti 107.000 – 121.000 ₺ bandında. Ücret devlet tarafından belirlenen bir tarifeye bağlı olduğu için okulun etkisi neredeyse yok. Aynı mantık öğretmenlik ve sağlık teknikerliği gibi kamu ağırlıklı alanlarda da geçerli.

İstihdam tarafında da benzer bir tablo var — Sınıf Öğretmenliği’nde 78 üniversite arasındaki istihdam makası sadece 6,2 puan, Tıp’ta 7,1 puan. Buna karşılık Sağlık Yönetimi’nde 31,8, Çocuk Gelişimi’nde 26,4 puan.

Pratik kural: bölümünüz “tarifeli” mi, “piyasalı” mı?

Veriden çıkan basit ayrım:

Tarifeli bölümler — ücreti ve istihdamı büyük ölçüde kamu belirliyor. Tıp, öğretmenlik alanları, hemşirelik, adalet, sağlık teknikerliği. → Üniversite seçimi ücreti pek değiştirmez. Şehir, klinik/uygulama imkânı, yerleşke gibi başka kriterlere göre karar verin.

Piyasalı bölümler — ücreti ve istihdamı özel sektör belirliyor. Mühendislikler, işletme, iktisat, bilişim, mimarlık, tasarım. → Üniversite seçimi doğrudan ilk maaşınıza yansır. Burada üniversite listesini ciddiye alın.

Somut örnek: Bilgisayar Mühendisliği

109 üniversitede açılan bu bölümde Türkiye geneli beklenen ilk iş ücreti 75.748 ₺. Ama üniversiteye göre tablo şöyle:

En üstteki ile en alttaki arasında 2,65 kat fark var. Aynı diploma adı, aynı 4 yıl.

İstihdam sütununa dikkat edin: en yüksek ücretli üniversitelerin istihdam oranı düşük, en düşük ücretlilerin yüksek. Bu tesadüf değil — ayrı yazının konusu.

Tercih listesi yaparken

• Önce bölümünüzün “tarifeli mi piyasalı mı” olduğuna karar verin. Tarifeliyse üniversite sıralamasına harcayacağınız enerjiyi şehir ve yaşam kalitesine ayırın.
• Piyasalı bir bölümdeyseniz, listenizi üniversiteye göre sıkılaştırın. Aynı bölümde 30-40 bin ₺’lik ilk maaş farkı, 4 yıllık burs kararından daha büyük bir fark yaratıyor.
• “Kötü üniversitede iyi bölüm” kararı, ücrette genelde doğru bir karar. Ücret farkının %67’si bölümden geliyor. Ama iş bulma tarafında bu güvence yok.
• Tercih Robotu ile puanınıza uygun listeyi çıkarın, sonra bu yazıdaki mantıkla eleyin.

Bu veriyi nasıl okumalı? Ücret rakamları tahmindir. İŞKUR ücreti bant halinde veriyor; bu tablodaki değerler bantların orta noktalarından hesaplanan beklenen değer. Sıralamayı doğru gösterir, mutlak rakamı yaklaşık gösterir. Rakamların yılı belirsiz. Veri setinde tarih alanı yok. Rakamları bugünün maaşı olarak değil, üniversiteler arası göreli fark olarak okuyun. Varyans ayrıştırması nedensellik değildir. “Üniversitenin payı %33” demek, o üniversitenin öğrenciye %33 katkı yaptığı anlamına gelmiyor. İyi üniversiteler zaten iyi puanlı öğrenci alıyor; veri bu ikisini ayıramıyor.

Seride: Ana yazı: 177 üniversitenin kariyer karnesi · Aynı bölüm, farklı üniversite: maaş makası · En iyi üniversitelerin istihdam paradoksu · Metodoloji

Bölüm mü, üniversite mi? Veri ikisini de tartıyor yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Boğaziçi Üniversitesi’nin 29 bölümünün 26’sında — yani %90’ında — istihdam oranı, aynı bölümün Türkiye ortalamasının altında. Sabancı’da 12 bölümün 11’i, Koç’ta 21 bölümün 18’i aynı durumda. Türkiye genelinde bir üniversitenin bölümlerinin ortalama %49’u TR ortalamasının altında kalıyor; bu üniversitelerde oran %85–92.

Aynı üniversiteler, ilk iş ücretinde Türkiye’nin en tepesinde.

Bu yazı o çelişkinin ne anlama geldiğini — ve tercih yaparken nasıl okunması gerektiğini — anlatıyor.

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? İŞKUR DABIS mezun verisi. “İstihdam oranı”, verinin açıklamasına göre mezunların 2024 yılındaki istihdama katılım oranı. Tüm göstergeler ve sınırları: metodoloji.

Önce tabloyu görelim

Aynı üniversiteleri ücret ve akademi göstergelerinde görelim. Aşağıdaki sayılar standart sapma cinsinden: 0 = Türkiye ortalaması, +2 = ortalamanın iki standart sapma üstü.

Üniversite düzeyinde ücret ile istihdam arasındaki korelasyon sadece 0,16 — yani neredeyse ilişkisiz. Buna karşılık ücret ile akademide çalışma arasındaki korelasyon 0,69. Bu, cevabın nerede olduğunu gösteriyor.

Paradoksun çözümü: “istihdam edilmiş” sayılmayan mezunlar

İstihdam oranı, mezunun 2024’te Türkiye’de kayıtlı bir işte çalışıp çalışmadığını ölçüyor. Bu tanımın dışında kalan üç grup var — ve bu üç grup elit üniversitelerde belirgin biçimde kalabalık:

1. Lisansüstü eğitime devam edenler

Tam zamanlı yüksek lisans veya doktora öğrencisi, istihdam verisinde çalışmayan olarak görünür. ODTÜ’nün akademide çalışma oranı Türkiye ortalamasının 3,46 standart sapma üstünde — bu, veri setindeki en uç değerlerden biri. Boğaziçi 3,15 ile hemen arkasında.

Bölüm bazında bakınca tablo daha da net:

Türkiye ortalamasının 5–12 katı. Bu mezunlar “iş bulamamış” değil, iş yerine akademiyi seçmiş kişiler.

2. Yurt dışına gidenler

Veri Türkiye’deki istihdamı ölçüyor. Yurt dışında çalışan bir mezun, sistemde çalışmayan görünür. Yurt dışı yönelimin en yüksek olduğu üniversiteler de tam olarak bu listedekiler.

Veri bunu doğrudan söylemiyor — İŞKUR’un kayıtlarında “yurt dışı” diye bir alan yok. Ama şu üçlü birlikte başka türlü açıklanması zor bir örüntü: yüksek ücret + düşük istihdam + çok yüksek akademi oranı.

3. Daha uzun ve seçici iş arayanlar

Elit üniversite mezunu, ilk bulduğu işe girmek zorunda hissetmiyor. Bu, ölçüm anında “çalışmıyor” görünmesine ama girdiği işin ücretinin yüksek olmasına yol açıyor.

Bunun bir yan kanıtı kamu göstergesinde: Koç’un kamuda çalışma oranı Türkiye ortalamasının 1,55 standart sapma altında, Sabancı 1,30 altında. Bu mezunlar kamu istihdamına da yönelmiyor.

Aynı manzara bölüm bazında

Somut örnekler, ortalamalardan daha ikna edici:

Sabancı Elektrik-Elektronik’te istihdam oranı Türkiye ortalamasının 35 puan altında, ücret 31.000 ₺ üstünde. Aynı tablo Boğaziçi’nin bütün mühendisliklerinde tekrarlıyor.

Koç Tıp özellikle çarpıcı: istihdamda 23 puan geride, çünkü mezunlarının %26,2’si akademide (TR geneli %12,4). Tıpta akademik kariyer, uzmanlık eğitimi demek.

Peki bu iyi bir şey mi, kötü bir şey mi?

İkisi de değil — farklı bir şey. Ve tercih yaparken sizin için ne anlama geldiği, sizin hedefinize bağlı:

Bu üniversiteler size uygun olabilir, eğer:

• Lisansüstü eğitim, akademi ya da yurt dışı hedefiniz varsa
• İlk işe hızla girmek yerine doğru işi beklemeyi göze alabiliyorsanız
• Aileniz mezuniyet sonrası bir geçiş dönemini destekleyebiliyorsa

Yüksek istihdamlı üniversiteler size daha uygun olabilir, eğer:

• Mezun olur olmaz çalışmaya başlamanız gerekiyorsa
• Bulunduğunuz şehirde/bölgede kalmayı planlıyorsanız
• Ekonomik olarak bir bekleme dönemini kaldıramıyorsanız

Bu ikinci profil için veri gerçekten farklı isimler gösteriyor. Örneğin Bilgisayar Mühendisliği’nde istihdam oranı en yüksek üniversiteler MEF (%89,1), İstanbul Esenyurt (%86,5), Üsküdar (%86,4), Karadeniz Teknik (%86,1) — ODTÜ ve Boğaziçi’nin çok üstünde.

Tercih listesi yaparken

• Düşük istihdam oranını otomatik olarak kötü sinyal saymayın. Üniversite ilk 20’deyse ve akademi oranı yüksekse, muhtemelen mezunları çalışmıyor değil, farklı bir yol seçiyor.
• Ama tersini de yapmayın. Ortalama bir üniversitede düşük istihdam oranının böyle bir açıklaması yok; orada gerçekten iş bulma sorunu var demektir. Akademi ve ücret sütunlarına birlikte bakın.
• Kendi planınıza göre okuyun. “Mezun olunca hemen çalışmam gerekiyor” ile “yüksek lisans yapacağım” farklı üniversite listeleri gerektirir.
• Karar verirken Envanterler bölümündeki ilgi ve yetenek testleri, hangi profile daha yakın olduğunuzu görmenize yardımcı olur.

Bu veriyi nasıl okumalı? “Yurt dışına gidiyor” yorumu bir çıkarım, veri değil. İŞKUR verisinde yurt dışı bilgisi yok. Yüksek ücret + düşük istihdam + yüksek akademi örüntüsünün en makul açıklaması bu, ama kesin kanıt değil. İstihdam oranı 2024’ü ölçüyor. Verideki tek tarihli gösterge bu. Diğer göstergeler (ücret, akademi) hangi yıla ait, veri söylemiyor. Örneklem büyüklüğü bilinmiyor. Az mezunlu programlarda oranlar oynak olabilir; bu yüzden yazıdaki karşılaştırmalar en az 30 üniversitede açılan bölümlerden seçildi.

Seride: Ana yazı: 177 üniversitenin kariyer karnesi · Vakıf mı devlet mi? · İş garantisi mi, yüksek maaş mı? · Metodoloji

Türkiye’nin en iyi üniversitelerinin istihdam oranı neden düşük? yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

İŞKUR’un mezun verisi ilk kez ölçülü bir cevap veriyor. 119 devlet, 58 vakıf üniversitesini mezunlarının iş hayatındaki sonuçları üzerinden karşılaştırdık.

Kısa cevap: vakıflar altı temanın beşinde önde. Uzun cevap çok daha ilginç ve tercih kararınızı asıl değiştirecek olan o.

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? İŞKUR DABIS mezun verisi. Tema skorları standart sapma cinsinden: 0 = Türkiye ortalaması. Detay: metodoloji.

Genel tabloda vakıflar önde

58 vakıf üniversitesinin 26’sı ilk 50’de. 119 devlet üniversitesinin ise sadece 24’ü. Oransal olarak vakıflar üst sıralarda üç kat fazla temsil ediliyor.

Ama kademe tablosuna bakınca resim değişiyor:

En tepede vakıf yok. Kademe 1’in tamamı devlet: ODTÜ, Galatasaray, Boğaziçi. Vakıfların en iyisi olan Bilkent, Koç ve Sabancı kademe 2’de.

Ama en altta da neredeyse vakıf yok: son üç kademedeki 46 üniversitenin 42’si devlet.

Doğru özet şu: Vakıf üniversiteleri zirveyi tutmuyor, ama tabanı da tutmuyor. Devlet üniversitelerinde ise hem en tepe hem de uzun bir kuyruk var.

Temalarda vakıf farkı nerede?

Üç şey dikkat çekiyor:

1. En büyük fark iş bulmada. Vakıf mezunu daha yüksek oranda istihdam ediliyor. Bunun bir kısmı İstanbul ve Ankara yoğunlaşmasından, bir kısmı üniversitelerin kariyer merkezi/staj ağlarından kaynaklanıyor olabilir — veri nedenini söylemiyor.

2. İkinci büyük fark yönetici pozisyonunda. Vakıf mezunu daha sık yönetici koltuğuna oturuyor. Bu göstergenin ölçüm güvenilirliği diğerlerinden düşük (metodolojiye bakın), ama fark tutarlı.

3. İş niteliğinde fark yok — hatta devlet çok az önde. “Niteliğine uygun işte çalışma” ve “büyük ölçekli firmada çalışma” göstergelerinde iki grup eşit. Yani vakıf mezunu daha kolay iş buluyor ama bulduğu iş diplomasına daha uygun değil.

Asıl mesele: vakıflar kendi içinde devletten daha çok ayrışıyor

Ortalamalar en yanıltıcı kısım. Vakıf üniversiteleri homojen bir grup değil.

En üst 12 vakıf üniversitesi (vakıflar arasındaki sıralamaya göre):

En alttaki vakıflar ise genel sıralamada 155, 163, 170, 173. numaralarda — yani 177 üniversite arasında son yirmilikte.

Aynı ücreti ödeyip birbirinden 150 sıra uzak iki okula gidebilirsiniz. “Vakıf üniversitesi” bir kalite işareti değil; bir finansman modeli.

Vakıfların gerçekten farklı olduğu iki yer

Sıralamaya girmeyen ama karakteri anlatan iki gösterge, devlet–vakıf ayrımını en net gösteriyor:

Kamuda çalışma: Vakıf mezunlarının kamuda çalışma oranı Türkiye ortalamasının 13,8 puan altında. Devlet üniversitelerinde bu fark neredeyse sıfır (−0,9 puan). Uç örnekler: TED (−24,6), MEF (−24,4), Acıbadem (−20,4).

Girişimcilik: Vakıf mezunlarında girişimcilik oranı Türkiye ortalamasının 4,9 puan üstünde, devlette 1,0 puan altında. En yüksekler Sabancı (+12,0), Bilkent (+11,2), Kadir Has (+11,1), Koç (+10,6).

Bu iki gösterge birlikte okununca vakıf–devlet ayrımı bir kalite meselesinden çok bir yol ayrımı gibi görünüyor: devlet üniversiteleri kamuya, vakıflar özel sektöre ve girişimciliğe mezun veriyor.

Kamuda çalışmayı hedefliyorsanız (öğretmenlik, hâkimlik, mühendis kadroları, sağlık) bu veri size vakıf üniversitesinin bir avantaj sağlamadığını söylüyor.

Burslu vakıf mı, devlet mi?

Veriden çıkan pratik çerçeve:

Vakıf lehine sinyal varsa:

• Hedefiniz özel sektör ve hızlı istihdam
• Bölümünüz “piyasalı” (mühendislik, işletme, bilişim, tasarım) — nedeni burada
• Girişimcilik veya yönetici kariyeri düşünüyorsanız
• Vakıf yukarıdaki listede, yani kendi grubunun üst yarısındaysa

Devlet lehine sinyal varsa:

• Kamu kariyeri hedefliyorsanız
• Bölümünüz “tarifeli” (tıp, öğretmenlik, hemşirelik, adalet) — bu bölümlerde ücret ve istihdam okuldan bağımsız
• Akademik kariyer düşünüyorsanız (akademide çalışma oranında devletin en üst üniversiteleri açık ara önde)
• Söz konusu vakıf, vakıflar arasında alt sıralardaysa — bu durumda orta seviye bir devlet üniversitesi daha iyi bir bahis

Kararı değiştirmeyen şey: Vakıf olması tek başına bir avantaj değil. Karşılaştırmayı “vakıf mı devlet mi” olarak değil, “bu üniversite mi şu üniversite mi” olarak kurun. Tercih Robotu ile listenizi çıkarıp tek tek karşılaştırın.

Bu veriyi nasıl okumalı? Karşılaştırma öğrenci profilini düzeltmiyor. Vakıf üniversitelerine giden öğrencilerin sosyoekonomik profili ortalamada farklı. İş bulmadaki avantajın ne kadarı üniversiteden, ne kadarı ailenin ağından geliyor — bu veri ayıramaz. Program sayısı farkı önemli. Vakıflar ortalama 29, devlet üniversiteleri 53 programda veri veriyor. Vakıflar daha az ve daha seçili alan açıyor; bu, ortalamalarını yukarı çeken bir etken. Şehir etkisi ayrıştırılmadı. Vakıfların büyük çoğunluğu İstanbul ve Ankara’da. İstihdam avantajının bir kısmı üniversiteden değil, şehirden geliyor olabilir.

Seride: Ana yazı: 177 üniversitenin kariyer karnesi · Bölüm mü, üniversite mi? · İş garantisi mi, yüksek maaş mı? · Metodoloji

Vakıf üniversiteleri gerçekten daha mı iyi? Mezun verisi ne diyor yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Ama mezuniyetten sonraki ilk maaş aynı değil — ve fark, çoğu öğrencinin tahmin ettiğinden çok daha büyük.

İŞKUR mezun verisiyle en az 30 üniversitede açılan 100 bölümü taradık. Tipik bir bölümde, üniversiteler arasındaki ilk iş ücreti makası 16.480 ₺. Uç değerleri de sayarsanız en yüksek ile en düşük üniversite arasındaki fark tipik olarak 38.576 ₺.

Aşağıda en çok tercih edilen bölümlerin tablosu var.

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? İŞKUR DABIS mezun verisi. Rakamlar beklenen ilk iş ücreti: İŞKUR ücreti bant halinde veriyor, biz bantların orta noktasından beklenen değeri hesapladık. Gerçek bordro değil, mezuniyet sonrası ilk işteki ücret seviyesinin tahmini. Yılı belirsiz — rakamları mutlak değil, karşılaştırmalı okuyun. Metodoloji

Bilgisayar Mühendisliği · SAY · 109 üniversite

Türkiye geneli: 75.748 ₺ · istihdam %78,6

Makas: 2,65 kat. Verideki en geniş ücret bantlarından biri.

Elektrik ve Elektronik Mühendisliği · SAY · 131 üniversite

Türkiye geneli: 65.557 ₺ · istihdam %83,0

Alt sıradaki üniversitelerin istihdam oranlarının daha yüksek olduğuna dikkat edin. Bu bölümde iş bulmak zor değil; iyi ücretli iş bulmak zor.

İşletme · EA · 143 üniversite

Türkiye geneli: 52.333 ₺ · istihdam %72,2

İşletme, veri setindeki en yaygın bölüm — 143 üniversitede açılıyor. Ve makası da geniş: 3,8 kat. “İşletme okudum” cümlesi, nerede okuduğunuz söylenmeden neredeyse hiçbir şey ifade etmiyor.

Hukuk · EA · 65 üniversite

Türkiye geneli: 64.237 ₺ · istihdam %81,1

Hukuk fakültelerinin ilk sekizinin altısı Ankara ve İstanbul’da. Kırklareli’nin %38,7’lik istihdam oranı verideki en düşük değerlerden biri — ama az mezunlu bir program olabileceğini akılda tutun.

Hemşirelik · SAY · 120 üniversite

Türkiye geneli: 61.120 ₺ · istihdam %92,3

Hemşirelik, veri setindeki en yüksek istihdamlı bölümlerden biri: 120 üniversitenin tamamında ortalama %92,3. İstihdamda en tepede olanlar Van Yüzüncü Yıl (%96,9), Dicle (%96,7), Mardin Artuklu (%96,7). Ücret makası ise 2,4 kat.

Tıp · SAY · 81 üniversite — makası en dar bölüm

Türkiye geneli: 118.648 ₺ · istihdam %93,5

Tıpta en yüksek ile en düşük arasındaki fark sadece 1,13 kat. Listenin başında da devlet üniversiteleri var, üstelik büyük şehirlerdekiler değil. Sebebi basit: hekim ücretini piyasa değil tarife belirliyor.

Tıp okumaya karar verdiyseniz, üniversite seçiminizi ücrete göre yapmanın anlamı yok. Klinik imkânları, hasta çeşitliliği, şehir ve yaşam koşullarına bakın.

Sağlık Yönetimi · EA · 71 üniversite — en şaşırtıcı tablo

Türkiye geneli: 53.849 ₺ · istihdam %76,3

Bu bölüm, verinin tamamındaki en geniş makasa sahip: üniversiteler arası fark 44.000 ₺. Fırat’ta %100 istihdam görünüyor — bu, muhtemelen küçük bir mezun grubunun sonucu ve dikkatle okunmalı. Ama genel örüntü açık: Sağlık Yönetimi’nde üniversite seçimi, bölüm seçimi kadar belirleyici.

Bir uyarı: yüksek ücret her zaman iyi haber değil

TYT · Bilgisayar Teknolojileri bölümünde (134 üniversite) en yüksek istihdam oranı İstanbul Teknik Üniversitesi’nde: %95,2. Ama beklenen ücreti listenin en altında: 32.287 ₺.

Bu bir çelişki değil, iki yıllık meslek yüksekokulu programının doğası. Mezun hızla işe giriyor ama giriş seviyesi bir teknik pozisyona giriyor. Aynı bölümde Atılım Üniversitesi 65.557 ₺ ile listenin tepesinde ama istihdamı %81,1.

Tek bir sütuna bakarak karar vermeyin. İki sütun birlikte hikâyeyi anlatıyor.

Tercih listesi yaparken

• Bölümünüzü seçtikten sonra durmayın. Ücret farkının üçte biri üniversiteden geliyor ve bu, mühendislik/işletme gibi bölümlerde 30-40 bin ₺ demek.
• Ücret ve istihdam sütunlarını birlikte okuyun. Yüksek ücret + düşük istihdam genelde “mezunlar yüksek lisansa ya da yurt dışına gidiyor” demek; düşük ücret + yüksek istihdam ise “kolay iş, düşük giriş seviyesi” demek.
• Alt sıralardaki üniversiteleri hemen elemeyin. Şehir, burs, aile yakınlığı gibi faktörler bu tabloda yok ve sizin için ücretten önemli olabilir. Bu tablo eleme aracı değil, bilinçli seçim aracı.
• Listenizi Tercih Robotu ile kurun, sonra bu tablolarla test edin.

Bu veriyi nasıl okumalı? Rakamlar tahmindir, bordro değildir. İŞKUR ücreti bant halinde veriyor; buradaki değerler bant orta noktalarından hesaplandı. Üniversiteler arası sıralamayı doğru gösterir, mutlak tutarı yaklaşık gösterir. Yılı belirsiz. Veri setinde tarih alanı yok. Bu yüzden “2026 maaşı” olarak değil, göreli fark olarak okuyun. Kaç mezun üzerinden hesaplandığı bilinmiyor. %100 istihdam gibi uç değerler büyük ihtimalle az mezunlu programlardan geliyor. Tablolarda en az 30 üniversitede açılan bölümleri kullandık ama program bazında mezun sayısı hâlâ bilinmiyor.

Seride: Bölüm mü, üniversite mi? · İş garantisi mi, yüksek maaş mı? · Ana yazı: 177 üniversitenin kariyer karnesi · Metodoloji

Aynı bölüm, farklı üniversite: ilk maaş makası ne kadar? yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Veriye bakınca bu cümle yanlış çıkıyor.

100 bölümün istihdam oranı ile beklenen ilk iş ücreti arasındaki korelasyon +0,65. Yani genel eğilim ters değil, aynı yönde: mezunu daha çok iş bulan bölümler aynı zamanda daha çok kazandırıyor. Bir denge (trade-off) yok; bir eşitsizlik var.

Ama ortalamanın dışında kalan bölümler tam da tercih kararını zorlaştıranlar. Bu yazı o haritayı çiziyor.

Bu yazıdaki sayılar nereden geliyor? İŞKUR DABIS mezun verisi. En az 30 üniversitede açılan 100 bölüm–puan türü kombinasyonu. Ücret rakamları bant orta noktalarından hesaplanan beklenen değer. Metodoloji

1. Hem iş bulduran hem kazandıran bölümler

İki grup göze çarpıyor: sağlık ve öğretmenlik (kamu tarafı) ile mühendislik (özel sektör tarafı). Sınıf Öğretmenliği’nin bu listede olması sürpriz gibi görünebilir ama veri net: 78 üniversitede %92 istihdam ve ortalamanın üstünde ücret.

2. Güvenli, ama ücreti düşük bölümler

Bu grup iş bulmakta zorlanmıyor — ama girdiği iş yüksek ücretli değil.

Buradaki tekniker programları (TYT) iki yıllık; ilk maaş beklentisinin düşük olması bekleniyor. Ama İnşaat Mühendisliği ve Mimarlık dört yıllık ve tabloda aynı bölgede duruyorlar: iş var, ücret ortalamanın altında. İnşaat Mühendisliği’nde %85,5 istihdam ile 50.143 ₺ ücret, aynı istihdam seviyesindeki Makine Mühendisliği’nin 11.000 ₺ gerisinde.

Bu bölümlerde iyi haber şu: üniversite seçimi ücreti gerçekten değiştiriyor. İnşaat Mühendisliği’nde ODTÜ 80.324 ₺, Boğaziçi 71.481 ₺ — Türkiye ortalamasının %40-60 üstü.

3. İstihdamı en düşük bölümler

Sosyal bilimler bölümlerinde (Tarih, Coğrafya, Türk Dili ve Edebiyatı, Felsefe) istihdam oranı %58-63 aralığında. Bu bölümlerin mezunlarının büyük bölümü öğretmenlik yolunu hedefliyor ve atama bekleme dönemi bu oranı doğrudan aşağı çekiyor.

Yani bu bölümlerde “istihdam oranı düşük” ifadesi, “iş yok” değil, “iş bekleme süreci uzun” anlamına geliyor. Tercih ediyorsanız formasyon, KPSS ve alternatif kariyer planını en baştan kurmanız gerekiyor.

4. Sıralamada olmayan üçüncü boyut: mezun nereye gidiyor?

Üç göstergeyi bilerek sıralamaya almadık: kamuda çalışma, akademide çalışma ve girişimcilik. Bunlar iyi/kötü değil, yön göstergeleri. Ama tercih kararında en az ücret kadar önemliler.

Kamuya en çok mezun gönderen üniversiteler

Türkiye ortalamasına göre fark (puan):

En düşükler: İstanbul Kent (−25,0), TED (−24,6), MEF (−24,4), Acıbadem (−20,4), İstinye (−19,8).

Örüntü çok net: kamu istihdamı, Anadolu’daki devlet üniversitelerinde yoğunlaşıyor. Kamu kariyeri hedefliyorsanız bu tablo, prestij sıralamasından daha bilgilendirici.

Akademiye en çok mezun gönderen üniversiteler

Akademik kariyer düşünüyorsanız liste burada. Bu üniversitelerin istihdam oranlarının düşük görünmesinin nedeni de büyük ölçüde bu — ayrı yazıda anlattık.

Girişimciliğin en yüksek olduğu üniversiteler

Vakıf üniversiteleri bu listede ağırlıkta: vakıf mezunlarında girişimcilik Türkiye ortalamasının 4,9 puan üstünde, devlet mezunlarında 1,0 puan altında.

Ama girişim kurmak ile girişimi yaşatmak ayrı şeyler. Veri setinde “girişimi 60+ ay yaşatanlar” ve “katma değerli sektörlerde girişimcilik endeksi” göstergeleri var ve bunlar sıralamaya dahil — girişim kalitesi teması bu ikisinden oluşuyor.

Tercih listesi yaparken

Karar verirken sıralamayı değil, kendi öncelik sıranızı kullanın:

• “Mezun olur olmaz çalışmalıyım” → 1. tablodaki bölümlere ve yüksek istihdamlı üniversitelere bakın. Sıralamada üst sıradaki üniversiteler bu hedef için en iyi seçim olmayabilir.
• “Kamu kariyeri istiyorum” → Kamu tablosuna bakın, prestij sıralamasına değil. Bölüm seçimi burada üniversiteden daha belirleyici.
• “Yüksek lisans/akademi düşünüyorum” → Akademi tablosu ve ücret sütunu; istihdam oranını dikkate almayın.
• “Kendi işimi kurmak istiyorum” → Girişimcilik oranı yüksek üniversiteler + girişim kalitesi teması. Ama bu, en riskli yol; verideki girişim yaşam süreleri bunu açıkça gösteriyor.
• Hangi profile daha yakın olduğunuzdan emin değilseniz Envanterler bölümündeki ilgi ve yetenek testleriyle başlayın, sonra bu tablolara dönün.

Bu veriyi nasıl okumalı? Korelasyon nedensellik değil. “İstihdamı yüksek bölümler daha çok kazandırıyor” gözlemi, o bölüme girmenin sizi zengin edeceği anlamına gelmiyor. İstihdam oranı sadece 2024’ü ölçüyor. Diğer göstergelerin hangi döneme ait olduğu belirsiz. Sosyal bilimlerdeki düşük oranların bir kısmı atama bekleme döneminden kaynaklanıyor olabilir; veri bunu ayırmıyor. Kamu/akademi/girişimcilik göstergeleri iyi-kötü değildir. Sıralamaya bilerek almadık. Bir üniversitenin mezunlarının %30’unun kamuda çalışması ne artı ne eksi — sizin hedefinize göre anlam kazanır.

Seride: Ana yazı: 177 üniversitenin kariyer karnesi · Aynı bölüm, farklı üniversite: maaş makası · Vakıf mı devlet mi? · Metodoloji

İş garantisi mi, yüksek maaş mı? Bölümler arasında gerçek denge yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Karşılaştırmayı hem 2024’te hem 2025’te verisi olan aynı 15.568 program üzerinden yaptık. Bu ayrım önemli: 2025’te program sayısı arttı, yeni açılan programları da hesaba katsaydık tablo yanıltıcı çıkardı.

Kısa cevap: dört puan türünde zorlaştı, birinde kolaylaştı

Aşağıdaki tabloda medyan taban başarı sıralaması var. Sıralamanın küçülmesi zorlaştığı, büyümesi kolaylaştığı anlamına gelir.

Medyan tek başına aldatıcı olabilir, o yüzden bir de programların kaçının hangi yöne gittiğine baktık:

TYT’de neredeyse her program zorlaştı — on programdan dokuzu. SÖZ ise gerçekten ikiye bölünmüş durumda: programların yarısı zorlaşmış, yarısı kolaylaşmış. Yani “sözelciler için kolaylaştı” demek de doğru değil; hangi bölüm olduğuna bağlı.

En çok zorlaşan bölümler

Pilotaj ve Hukuk listenin başında. Pilotajda medyan sıralama bir yılda 23 binden 10 bine indi — yarıdan fazla daralma. Hukuk’ta 41 binden 22 bine. Bu iki bölüm için “geçen yılki sıralamama göre plan yaparım” demek 2026’da işe yaramaz.

Listenin alt sıralarındaki İktisat, Maliye, Çalışma Ekonomisi grubu dikkat çekici: üçü de EA’nın klasik “orta bant” bölümleriydi ve üçü de üçte bir oranında sıkıştı.

En çok kolaylaşan bölümler

Buradaki asıl hikâye öğretmenlik. Türkçe Öğretmenliği’nde medyan sıralama 37 binden 55 bine çıktı; Sosyal Bilgiler’de 98 binden 142 bine. Yani iki bölüme de belirgin biçimde daha kolay girilir oldu. Aynı yönde Türk Dili ve Edebiyatı, Coğrafya ve İlahiyat da var — hepsi öğretmenlik ve atama beklentisiyle tercih edilen bölümler.

Bilgisayar Mühendisliği’nin listede olması şaşırtıcı görünebilir; ama %5,4’lük bir gevşeme, yukarıdaki %40’lık sıkışmaların yanında küçük bir hareket.

Kontenjanlar doluyor mu?

Hayır, giderek daha az doluyor.

2025’te 1.375 program kontenjanının yarısından azını doldurdu. Bunların nerede toplandığı ayrı bir hikâye:

İstanbul tek başına listenin yarısından fazlası. Bu, İstanbul’daki vakıf üniversitelerinin ücretli kontenjanlarının dolmamasıyla ilgili — tercih ederken “kontenjanı doluyor mu” sorusu, en az taban sıralaması kadar önemli bir sinyal.

2026 için ne anlama geliyor?

Kontenjanlar daralıyor. 2026 kılavuzuna göre toplam kontenjan 621.903 — 2025’teki 649.565’e göre 27.662 kişilik azalma (%4,3).

Kontenjan azalırken aday sayısı benzer kalırsa, 2025’te gördüğümüz sıkışma 2026’da sürer. Özellikle:

• TYT ile yerleşilen önlisans programlarında rekabet sertleşmeye devam eder
• Hukuk ve Pilotaj gibi keskin daralma yaşayan bölümlerde geçen yılın sıralamasına güvenmek riskli
• Öğretmenlik bölümlerindeki gevşeme kalıcı mı yoksa tek yıllık mı, bunu 2026 verisi gösterecek

Kendi sıralamanla bak

Bu yazıdaki rakamlar medyan — yani “ortadaki program”. Senin durumun için anlamlı olan şey, kendi sıralamanla hangi programlara erişebildiğin.

Tercih Robotu’nda kendi sıralamanı girip 2.695 programı taban sıralama, kontenjan, doluluk ve ücretle birlikte karşılaştırabilirsin.

Tercih Robotu’nu aç →

Yöntem notu

Veriler ÖSYM yerleştirme sonuçlarından derlenmiştir. Karşılaştırma yalnızca 2024 ve 2025’te her iki yılda da yerleştirme yapmış programlar üzerinden yapılmıştır (15.568 program); yeni açılan ve kapanan programlar dışarıda bırakılmıştır. Bölüm bazlı tablolarda en az 15 programı olan bölümler gösterilmiştir. Medyan kullanılmıştır çünkü ortalama, birkaç uç programdan kolayca etkilenir.

2026 kontenjan sayısı, 21 Temmuz 2026 tarihli ön bilgi kılavuzuna dayanır ve kesin yerleştirme sonrasında değişebilir.

2025 YKS’de ne değişti? 15.568 programın verisiyle bakalım yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

2023-2024 YKS Sınavlarının Ortalamalarına Göre Derece Yapmak İçin Gereken Netler yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

Lisede Dil Bölümü Seçmek sunumu indir

Lisede Dil Bölümü Seçmek yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.

TYT-FIZIK-KONU-TAKIP-CIZELGESI

TYT-KIMYA-KONU-TAKIP-CIZELGESI

TYT-BIYOLOJI-KONU-TAKIP-CIZELGESI

AYT-TARİH-KONU-TAKIP-CIZELGESI

AYT-COĞRAFYA-KONU-TAKIP-CIZELGESI

AYT BİYOLOJİ KONU TAKİP ÇİZELGESİ

AYT EDEBİYAT KONU TAKİP ÇİZELGESİ

AYT FİZİK KONU TAKİP ÇİZELGESİ

AYT KİMYA KONU TAKİP ÇİZELGESİ

AYT MATEMATİK KONU TAKİP ÇİZELGESİ

TYT-FELSEFE-KONU-TAKIP-CIZELGESI –

TYT-COĞRAFYA-KONU-TAKIP-CIZELGESI –

TYT-TARİH-KONU-TAKIP-CIZELGESI

TYT MATEMATİK KONU TAKİP ÇİZELGESİ

TYT TÜRKÇE KONU TAKİP ÇİZELGESİ

YDT KONU TAKİP ÇİZELGESİ

TYT-AYT- YDT Branş-Bölüm Denemeleri Takip Çizelgeleri yazısı Kariyer Takibi kaynağında yayınlanmıştır.